• Facebook Black Round
  • Twitter Black Square
  • LinkedIn Black Square
  • Instagram - Black Circle

© Peperclip, 2011 - 2019

Please reload

Recente blogposts

Telefoon en laptop van de zaak? Nee dank je!

June 11, 2019

1/4
Please reload

Uitgelicht

Een nachtelijke negen tot vijf baan is slecht voor de gezondheid

October 16, 2017

Iedereen gaat wel eens later naar bed dan normaal. Denk bijvoorbeeld aan die avond(en) dat je uitgaat of die avond waarop je die leuke film wilt afkijken. Misschien merk je wel dat je daar de dagen daarna last van hebt wat betreft je slaapritme en ben je vermoeider dan gewoonlijk. Dit is logisch want je lichaam is ingesteld op een dagelijks ritme en wordt aangestuurd door een biologische klok. Deze biologische klok is aangepast op de licht-donkercyclus van de aarde (Gezondheidsraad, 2017). Die ene keer later naar bed gaan zal niet voor veel problemen zorgen, maar hoe zit het als je regelmatig ‘s nachts werkt?

 

Zelf werk ik naast mijn opleiding Human Resource Management al bijna zes jaar meerdere nachten per week in de horeca. Naarmate ik ouder word (ik ben nu 25) merk ik dat mijn lichaam het steeds lastiger vindt om donderdag-, vrijdag- en zaterdagnacht te werken en vervolgens door de weeks weer in de ochtend naar school te gaan. Het lukt steeds minder makkelijk om acht uur achter elkaar te slapen en ik voel mij vaak moe. Zelf los ik dat op door regelmatig een dutje te doen. Deze problematiek in combinatie met mijn huidige functie van HR-consultant bij Peperclip heeft mij nieuwsgierig gemaakt naar de invloed van HR op nachtwerk. Hoe kan HR nachtwerkers zo goed mogelijk begeleiden?

 

Overal is nachtwerk te vinden – ten behoeve van hen gelden strengere regels

In Nederland werken 1,3 miljoen mensen soms of regelmatig tijdens de nachten, dat is zo’n zestien procent van de beroepsbevolking (Gezondheidsraad, 2017). In bijna alle sectoren zijn er beroepen die ’s nachts uitgevoerd worden, denk bijvoorbeeld aan een dokter, een nachtreceptioniste, een vrachtwagenchauffeur, een beveiliger, een bakker etc. De afgelopen week heeft de Gezondheidsraad op verzoek van de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid een onderzoeksrapport uitgebracht over de gezondheidsrisico’s van nachtwerk. Voordat ik inga op deze risico’s, geef ik eerst meer toelichting over het begrip nachtwerk op basis van het arbeidsrecht. Er is sprake van een nachtdienst als een medewerker tijdens een dienst meer dan één uur werkt tussen 00.00 uur ’s nachts en 06.00 ’s ochtends (Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, z.j.). Uit art. 5:8, lid 1 t/m 9 Arbeidstijdenwet 2017 blijkt dat de regels voor een nachtdienst afwijken van een dagdienst wat betreft de minimum leeftijd, het aantal uur en het aantal diensten. Ook is er tijdens een nachtdienst vaak een financiële toeslag verplicht. Deze strengere regels komen voort uit de verschillende onderzoeken waaruit blijkt dat nachtwerk slechter is voor de gezondheid. Oudere medewerkers hoeven vaak minder of geen nachtdiensten te draaien. Een voorbeeld hiervan is de ambtenaar aangesteld door de gemeente Amsterdam en ouder dan 55 jaar (Art. 21.1 lid 2 NRGA). Deze groep ambtenaren hoeft namelijk geen nachtdiensten meer te werken.

 

Hoe erg kan nachtwerk zijn?

Concluderend uit het onderzoek van de Gezondheidsraad kan gesteld worden dat nachtwerk het risico op diabetes mellitus (type 2), hart- en vaatziekten en slaapproblemen verhoogt. Naarmate men meer jaren gedurende de nachten heeft gewerkt, neemt dit risico toe. Daarnaast heeft de commissie een sterk verband gevonden tussen nachtwerk en slaapproblemen. Andere onderzoeken beamen deze conclusie (Bambra et al., 2008) en ook blijkt dat het risico op ongevallen bij meer nachtdiensten hoger is (Spenser et al., 2006).

 

Het meest gezonde rooster – en hoe draagt HR hieraan bij?

Of een rooster gezond is, wordt bepaald door de duur van de werkdag, rust, regelmaat, rotatie, consignatiediensten en het tijdstip van de dienst (Verbiest et al., 2013). Wat betreft het tijdstip van de dienst blijkt dat nachtwerk niet bij het meest gezonde rooster past. Ik vind dat HR hier zich bewust van moet zijn en indien mogelijk preventief moet handelen. HR-afdelingen houden zich namelijk bezig met het welzijn, de vitaliteit en de duurzame inzetbaarheid van hun medewerkers. Daarnaast is het de (mede-)verantwoordelijkheid van HR dat er geen personeelstekort is en dat de productie en/of diensten uitgevoerd kunnen worden volgens het schema. Deze twee verantwoordelijkheden lijken met elkaar te botsen als het over nachtwerk gaat. In sommige sectoren is continue bemensing noodzakelijk en kan nachtwerk dus niet afgeschaft worden. Wel zijn er een aantal aanpassingen mogelijk, waardoor medewerkers zo vitaal mogelijk blijven en de productie en/of dienst uitgevoerd wordt;

 

Tips

Vanuit eigen ervaring met nachtwerk en vanuit mijn kennis als toekomstig HR-professional geef ik HR-collega’s graag een aantal tips mee. Deze tips leveren HR mogelijk een vitaler personeelsbestand op.

1. Luister zoveel mogelijk naar de wens van de medewerker wat betreft welke tijden diegene wil werken.

2. Preventieve mogelijkheden tegen de gezondheidsrisico’s zijn bijvoorbeeld het beïnvloeden van de lichtblootstelling, aanpassingen van het ploegendienstrooster en het informeren van medewerkers over de gevolgen van nachtwerk en hoe gedrag en leefstijl kan bijdragen aan een gezond leven (Gezondheidsraad, 2015).

3. Richt een nachtdienst zo optimaal mogelijk in voor de medewerker. Denk hierbij aan een passend eetaanbod, mogelijkheid om te rusten en te bewegen en bespreek hoe het nachtwerk bevalt (Boerman, 2016). Tijdens deze gesprekken kan deelname aan een periodiek medisch onderzoek voorgesteld worden (FNV, z.j.).

4. Beperk het aantal nachtdiensten tot maximaal drie (Van Drongelen, Jansen en Vos, 2004), sommige taken kunnen ook in de ochtend of de avond. Streef daarnaast naar een zo’n gezond mogelijk rooster (consequent etc.) (Maseland, 2017).

 

Literatuurlijst

 

Arbeidstijdenwet 2017. (2017). Geraadpleegd op 27 oktober 2017, van:                                                                http://wetten.overheid.nl/BWBR0007671/2016-01-01#Hoofdstuk5

 

Bambra, C. L., Whitehead, M.M., Sowden, A.J., Akers, J., and Petticrew, M.P. (2008). Shifting                              schedules. The health effects of reorganizing shift work. American Journal of                                      Preventive Medicine, 34 (5): 427-434

 

Boerman, P. (2017, 17 maart). ’s Nachts aan de slag? 5 tips om medewerkers fit te houden.                            Geraadpleegd op 27 oktober 2017, van: https://www.mt.nl/management/s-nachts-aan-                  de-slag-5-tips-om-medewerkers-fit-te-houden/89214

 

Drongelen, J. van, Jansen, B., en Vos, P.H. (2004). Praktijkboek Bedrijfs- en Werktijden. Den Haag:                  Elsevier Bedrijfsinformatie.

 

FNV. (z.j.). 10 Tips voor gezond werken in nachtdienst. Geraadpleegd op 27 oktober 2017, van:
                https://www.fnv.nl/themas/werktijden/nachtwerk/10-tips-gezond-werken-nachtdienst/

 

Gezondheidsraad. (2017). Gezondheidsrisico’s door nachtwerk. Den Haag: Auteur.

 

Gezondheidsraad. (2015). Nachtwerk en gezondheidsrisico’s. Den Haag: Auteur.

 

Maseland, A. (2017, 6 juni). Zo houd je het nachtwerken – nog enigszins – gezond. Geraadpleegd                 op 26 oktober 2017, van: https://www.xperthractueel.nl/duurzame-inzetbaarheid/zo-                     houd-je-het-nachtwerken-nog-enigszins-gezond/

 

Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. (z.j.). Nachtdienst. Geraadpleegd op 27                             oktober 2017, van: https://www.arboportaal.nl/onderwerpen/arbeidstijden/nachtdienst

 

NRGA 2016. (2016, 1 juni). Geraadpleegd op 27 oktober 2017, van:
                https://www.amsterdam.nl/nrga/20/s_1_regeling/artikel_20_1/

 

Spencer M.B., Robertson K.A., and Folkard, S. (2006). The development of a fatigue / risk index                      for shiftworkers. Norwich: HSE, Research report 446.

 

Verbiest, S., Goudswaard, A., Kooij-de Bode, H., Looze, de, M., Bosch, T., Blok, M. (2013). Gezond,                  gezonder, gezondst? Wat zijn gezonde roosters? Tijdschrift voor HRM, 2013 (2), 63-77.

 

Please reload